OBEZİTE VE ÇOK DÜŞÜK KALORİLİ DİYETLER
| Obezite tedavisinin temel taşı olan diyet tedavisinde amaç, enerji alımının azaltılması ve esansiyel besin öğelerini içeren dengeli bir diyet ile beslenmenin sağlanmasıdır. Diyet (beslenme planı) kişiye özel olmalıdır. Hastanın yaşı ve cinsiyeti, mesleği ve enerji harcaması, sağlık sorunu olup olmaması, besin tercihleri, alışkanlıkları, sosyal ve ekonomik koşulları dikkate alınmalıdır. |
| Obezite, estetik bozukluk oluşturması dışında pek çok hastalığa neden olan bir sağlık sorunudur. Olması gerekenden fazla miktarda yağ dokusunun vücutta birikmesi durumudur. Ortalama ağırlığa sahip erişkin erkeklerde, vücut yağının oranı %15-20, kadınlarda %25-30′dur. Vücut yağının bu oranın üzerine çıkması sonucunda obezite ortaya çıkar. |
| Çok düşük kalorili diyetler (ÇDKD), günde 200-800 kcal sağlar. İlk 1-2 hafta günde 0,8 kg, üçüncü hafta ise günde 0,28 kg kayıp olmaktadır. Ancak ÇDKD’de hızlı kilo kaybı ve BMH ında azalma, sıvı-elektrolit ve vücut protein kaybı, serumda ürik asit, kolesterol ve idrar ketonunda artış, anemi, menstrüal düzensizlik, sinirlilik, konstipasyon ve hipotansiyon gibi yan etkiler gözlenmektedir. ÇDKD böbrek, karaciğer, kanser hastaları, gut, kardiyovasküler ve serebrovasküler hastalığı olanlar, enfeksiyonu olan hastalar ile alkolik bireylerde, gebe, emzikli, çocuk, adölesan ve yaşlılarda kullanılmamalıdır. Ancak aşırı obezlerde (BKİ >40 kg/m²) doktor, diyetisyen, fizyoterapist ve psikologtan oluşan bir ekip tarafından, kısa aralıklarla izlenerek ve gerekli tıbbi analizler yapılarak uygulanmalıdır. ÇDKD ler arasında ketojenik diyetler de yer almaktadır. Ketojenik diyetlerde karbonhidrat miktarı aşırı kısıtlandığından (50 gramın altında) kanda keton cisimciklerinin artmasına ve sıvı-elektrolit dengesinde bozulmalara, hiperürisemi, hiperlipemi ve kardiyak aritmilere neden olur. Ölüm tehlikesi taşımaktadır. Bu nedenle çok düşük kalorili veya tek besine dayalı, bilimsel dayanağı olmayan diyetler uygulanmamalıdır. |
Sağlıksız diyetlerin yan etkileri şöyle özetlenebilir:
|
|
Uzm. Diyetisyen Elif Övünç |